Groen Gesprek, de rubriek waarin we in gesprek gaan met experts, partners of mensen die betrokken zijn met de biodiversiteit in onze wijk. Voor deze editie hebben jullie als lezers de vragen aangedragen, en spraken we onze eigen wijkimker Nicky van de Ven. Samen met haar man Ronnie runt zij Imkerij Ostara; Ostara betekent de koningin van de lente.
Nicky, hoe ben je ooit imker geworden?
Tijdens corona doken we de tuin in om te kijken wat daar leefde. Zo kwamen we de solitaire bijen tegen, knuffelbijen, die kun je gewoon op je hand houden. Vanaf daar verdiepte ik me verder en kwam ik bij de honingbij uit. In 2022 begon ik aan mijn cursus en kreeg ik mijn eerste volk. Daarna volgden Specialist Bijenproducten, de gevorderde imkercursus, en dit jaar Koninginnenteelt. Je bent als imker nooit uitgeleerd.
Waar staan je kasten en hoeveel volken heb je nu?
Op vier locaties in Valkenswaard. Op kinderboerderij De Kleine Meer kan iedereen ze gewoon komen bewonderen. We begonnen in 2022 met één volk; in 2024 waren het er acht, in 2026 zitten we op 24. Eigenlijk wilden we maar twintig volken, maar zwermen kun je niet zomaar laten hangen.
Wat is er zo mooi aan het vak?
De samenwerking. Elke bij heeft een eigen taak, en je leert elk jaar bij; niks gaat zoals het in de boekjes staat. In het voorjaar nieuwe raten insmelten en honingkamers toevoegen, in de zomer slingeren, in het najaar varroamijt-behandeling en wintervoer; in de winter blijft de kast dicht.
En soms gebeurt er iets onvergetelijks. Vorig jaar zag ik voor het eerst een eigen zwerm uit de kast komen: duizenden bijen tegelijk, in een paar tellen voorbij. Of het “tuten en kwaken”: als de eerste jonge koningin uit haar cel komt, hoor je écht geluiden in de kast. Zij tuut, en de andere prinsessen kwaken vanuit hun nog gesloten cellen terug. Een bijenkast die communiceert. Mensen verwarren bijen overigens vaak met wespen, terwijl een honingbij eigenlijk niets doet als je niet bij het broed hoeft te zijn (de eitjes en larven), en de darren (de mannetjes) kunnen niet eens steken.
Wat is het verschil tussen honingbijen en wilde bijen, en kunnen imkers iets bijdragen aan herstel van de wilde bijen?
Honingbijen leven sociaal in een volk dat blijft bestaan. Solitaire bijen leven echt alleen; zij maken een eigen nestje voor hun eitjes. Hommels zitten daar tussenin: zij vormen wel een volk, maar dat valt aan het eind van de zomer uiteen, alleen de koningin overwintert. Alle drie vliegen ze op andere bloemen, dus ze vullen elkaar aan.
Eerlijk gezegd komt het herstel van wilde bijen niet zozeer vanuit imker zijn, maar vanuit de mens met een tuin. Verschillende bloemen zaaien, een solitaire-bijenkastje ophangen, bewuster met je tuin omgaan; wat jij in je tuin doet maakt meer verschil dan een bijenkast.
Hoe verloopt het bijenseizoen, en welke planten zijn essentieel?
Wat veel mensen niet weten: bijen beginnen al rond de kortste dag met de opbouw van het volgende seizoen. Daarom zijn de eerste bloeiers, wilg, fruitbomen en paardenbloem in maart en april, eigenlijk het allerbelangrijkst. Daarna linde (juni) en heide (eind juli/augustus); daartussen het lastige zomergat.
Hoe maken we onze tuinen bij-vriendelijker?
Zaai bloemen die elkaar afwisselen door het hele seizoen. Niet alleen een voorjaarsmengsel of alleen een zomermengsel, maar een combinatie zodat er van maart tot oktober iets bloeit. Laat het “onkruid” hier en daar staan; en die paardenbloem? Tegen de tijd dat hij als pluisbol in je tuin staat, hebben de bijen er allang nectar uit gehaald, dus laat ’m gerust een paar dagen staan. Bijenhotels uit de winkel werken prima, of maak er zelf een. Een zaadleverancier waar ik blij van word: Spriklr, biologische bloemenzaden. Kijk eens op
(spriklr.co)
Wat is het verschil tussen supermarkthoning en honing direct van de imker?
Bij ons weet je precies wat je krijgt: honing van bloemen uit jouw eigen omgeving, niet vermengd, niet opgewarmd (honing is van zichzelf altijd al rauw). Bonus-tip: een eetlepel lokale honing per dag zou helpen tegen hooikoorts, doordat je lichaam went aan het lokale stuifmeel. Bij de één werkt het beter dan bij de ander; de tip is zo oud als de imkerij zelf.
De Aziatische hoornaar: hoe groot is het probleem en wat kunnen bewoners doen?
Eén nest vangt per seizoen tot 11,3 kilo aan insecten. Dat zijn zo’n 100.000 bestuivers in een paar maanden tijd, waarvan tot 75 procent honingbijen. Bij de kerk verloren we een volk: één hoornaar in de kast, koningin gepakt. We hebben zelf “harpen” met waterbakken gemaakt, dat scheelt veel stress. Ook de Europese hoornaar, die in Nederland thuishoort en beschermd is, verdrijft de Aziatische uit de tuin.
Belangrijk: bestrijd nooit zelf een nest. Meld het via waarneming.nl of meldpuntaziatischehoornaar.nl, liefst met foto.
Voor Valkenswaard: bel 040-2083444 of mail aziatischehoornaar@valkenswaard.nl; daar kun je je ook melden als vrijwilliger. Maak geen wilde bewegingen, en verwar de Aziatische hoornaar niet met de inheemse Europese hoornaar (die is beschermd).
Hoe en waar kun je zelf imker worden?
Doe een cursus; in Middelbeers geven ze beginners- en gevorderde cursus, een aanrader. Je kunt niet zomaar een kast neerzetten: een kast moet minstens 3 meter van de erfgrens staan, of er moet een afscheiding van 2 meter hoog tussen staan. Of je buren het écht prettig vinden hangt bovendien van de persoon af. Begin daarom klein: een solitaire-bijenkastje, een cursus, en pas dán een eigen volk. Grootste beginnersfout: te vaak in de kast kijken. En nee, niet iedereen hoeft imker te worden; een bijenhotel doet al veel.
Stel: je krijgt carte blanche voor één bestuiversproject in de gemeente, wat zou het zijn?
Twee dingen. Eén: een goede zenderset om Aziatische hoornaar-nesten op te sporen. Je lokt een hoornaar met een rode lokstof (Trapid), “stipt” er een minizendertje op, en volgt ’m naar het nest. Twee: bijenhotels aan de lantaarnpalen, eventueel door scholen in elkaar gezet. Inspiratie: beegrateful.nl.
Tot slot, wat zou je de Nicky van vijf jaar geleden willen vertellen?
Laat het los. Ik was zo’n pietje precies, alles volgens het boekje. Maar dat werkt niet. Bijen doen wat ze zelf willen, en hoe eerder je dat accepteert, hoe meer plezier je aan het vak beleeft.
Honing van Imkerij Ostara
De eerste honing verwachten we eind mei — die is inmiddels al toebedeeld aan de wachtlijst. De tweede oogst kondigen we aan via Facebook en Instagram, dus hou die in de gaten als je honing wilt reserveren.
- Facebook: @imkerij.ostara
- Instagram: @imkerij_ostara2022
- Adres: De Kreijenbeek 65, Valkenswaard
- Zwerm zien hangen? Bel of app: Nicky 06 – 138 143 84 of Ronnie 06 – 225 279 97